Sỏi mật là một bệnh lý khá phổ biến mà nguyên nhân chủ yếu là từ chế độ ăn uống, sinh hoạt, lối sống gây nên. Đây là tình trạng sỏi hình thành trong hệ thống đường mật (bao gồm túi mật, đường dẫn mật).

Túi mật là gì?

Mật là một dạng chất lỏng được gan sản xuất để giúp tiêu hóa các chất béo mà bạn nạp vào cơ thể. Mật theo các đường dẫn mật có trong gan dẫn về túi mật (túi nhỏ nằm dưới gan) để lưu trữ và được bài xuất theo ống dẫn mật vào tá tràng để tiêu hóa chất béo.

Sỏi mật là gì?

Sỏi mật thực chất không phải viên sỏi giống như sỏi thận, sỏi tiết niệu mà là một dạng tinh thể rắn hình thành do dư thừa các chất như sắc tố mật, cholesterol, billirubin. Hoặc khi dịch mật bạn bị cô đặc (do chức năng bài xuất mật bất thường, dịch mật không được tống xuất hoàn toàn và thường xuyên) cũng làm tăng nguy cơ hình thành sỏi mật.

Sỏi mật có thể hình thành ở các vị trí như túi mật, đường mật trong và ngoài gan. Trước đây, các trường hợp sỏi mật thì sỏi đường mật chiếm đến hơn 80%, còn lại là sỏi túi mật. Tuy nhiên hiện nay, do chế độ ăn uống, sinh hoạt thì sỏi túi mật đang ngày càng nhiều hơn. Tùy mỗi vị trí hình thành sỏi mà bệnh nhân có biểu hiện các triệu chứng khác nhau.

Các triệu chứng khi bị sỏi mật

Nhiều trường hợp, bệnh nhân bị sỏi mật không biểu hiện triệu chứng gì. Thậm chí họ còn không biết mình bị sỏi mật cho đến khi xuất hiện các cơn đau do sỏi gây tắc nghẹt ống mật.

Sỏi túi mật

Phần lớn bệnh nhân không có triệu chứng, các triệu chứng thường gặp khi bị sỏi túi mật là cơn đau quặn mật: xuất hiện đau quặn từng cơn vùng dưới sườn phải (thượng vị), đau tăng dần và có thể kéo dài từ vài phút đến vài tiếng, đau có xu hướng lan lên vùng bả vai bên phải và lan ra sau vùng lưng, đau tăng khi ăn no và nhiều chất béo nên thường chẩn đoán nhầm với đau dạ dày. Khi tiến triển thành viêm túi mật cấp, bệnh nhân thấy thường xuyên đau vùng thượng vị, có dấu hiệu Murphy, ấn thấy đau vùng hạ sườn phải, thành bụng co cứng, sốt có thể kèm rét run, mạch nhanh.

Sỏi đường mật

Sỏi đường mật trong gan có triệu chứng dễ nhận biết hơn. Khi sỏi còn nhỏ, bệnh nhân có thể có các triệu chứng về tiêu hóa như: chướng bụng, tiêu hóa chậm. Nhưng khi sỏi to, chèn ép các nhu mô gan, người bệnh bắt đầu xuất hiện các cơn đau quặn gan (đau vùng hạ sườn phải, xảy ra sau bữa ăn nhiều chất béo, kéo dài từ vài giờ đến vài ngày, có thể kèm theo nôn) và vàng da (da và niêm mạc vàng, nước tiểu và phân có màu vàng sậm), men gan có thể tăng cao. Khi sỏi gây tắc ở ống mật chủ gây viêm đường mật, bệnh nhân đau quặn vùng thượng vị, sót cao kèm rét run, huyết áp hạ, có thể hôn mê, vàng da. Khi sỏi xuống được tá tràng thì giảm vàng da.

Biến chứng gặp phải khi bị sỏi mật

Sỏi hình thành ở túi mật lâu ngày sẽ gây ra tắc túi mật, viêm túi mật, nguy hiểm nhất là ung thư túi mật. Sỏi ở các đường dẫn mật có thể gây tắc nghẽn ống mật chủ, ống tụy dẫn đến nhiễm trùng đường mật, tắc ruột phần hành tá tràng. Ngoài ra, sỏi trong đường mật trong gan lâu ngày gây phá hủy các nhu mô gan dẫn đến xơ gan.